Psikrometrik diyagram nasıl okunur

Altı çizgi ailesi nasıl okunur

Kuru termometre çizgileri (dikey)

Alt ölçekten yukarı doğru uzanan dik düz çizgilerdir. Noktadan doğrudan aşağı inip eksen değerini okuyun.

Özgül nem çizgileri (yatay)

Sağdaki g/kg ölçeğine giden yatay çizgilerdir. Noktadan sağa doğru ilerleyerek okuyun. Aynı yatay çizgi üzerindeki noktaların çiğ noktası da aynıdır.

Bağıl nem eğrileri (sağa yukarı yükselen)

En üstteki doyma eğrisi %100'dür; altında %90, %80 … aynı biçimde sıralanır. Nokta iki eğri arasındaysa mesafeye göre oranlayın.

Yaş termometre çizgileri (sağa aşağı inen eğik çizgiler)

Doyma eğrisi üzerindeki ölçekten başlayıp sağa aşağı inen eğik çizgilerdir. Noktadan geçen çizgiyi sola yukarı izleyip doyma eğrisiyle kesiştiği sıcaklığı okuyun. Entalpi çizgilerine neredeyse paraleldir ama aynı değildir.

Entalpi çizgileri (yatık eğik çizgiler)

Diyagramın sol üst dışındaki entalpi ölçeğinden (kJ/kg kuru hava) sağa aşağı çizilen eğik çizgilerdir. Bir cetveli noktadan geçecek ve bu çizgilere paralel olacak şekilde yerleştirip dış ölçekten okuyun.

Özgül hacim çizgileri (dik eğik çizgiler)

Her 0,01 m³/kg'da bir bulunan dik eğik çizgilerdir; iki çizgi arasındaysa oranlayın. Hava debisini kütlesel debiye (kg/h = m³/h ÷ v) çevirirken kullanılır.

Çiğ noktasının ayrı bir çizgisi yoktur: noktadan özgül nem sabit kalacak şekilde sola ilerleyin, doyma eğrisine değdiğiniz yerdeki sıcaklığı okuyun.

Hal noktasını bulma

1. Bildiğiniz iki değeri seçin: çoğunlukla kuru termometre ve bağıl nem, veya kuru termometre ve yaş termometre.
2. Hal noktası, iki değerin çizgilerinin kesiştiği yerdir. Örnek: 26 °C dikey çizgisi ile %50 bağıl nem eğrisi.
3. Geri kalanı her çizgi ailesi boyunca okuyun. 26 °C ve %50 için özgül nem 10,5 g/kg, entalpi 52,9 kJ/kg, yaş termometre 18,7 °C, çiğ noktası 14,8 °C, özgül hacim 0,862 m³/kg olur.

Bu noktayı hesaplayıcıda aç

Prosesleri okuma

Duyulur ısıtma ve soğutma

Nem miktarı sabit kaldığı için nokta yatay hareket eder: ısıtmada sağa, çiğ noktasının üstündeki soğutmada sola. Isıtınca bağıl nem düşer, soğutunca yükselir.

Soğutma ve nem alma

Batarya yüzeyi çiğ noktasından soğuksa su buharı yoğuşur ve nokta sola aşağıya hareket eder. Çıkış havası genellikle %90 ile %95 bağıl nem civarındadır. Çiğ noktasından soğuk duvar ve borular da aynı şekilde yoğuşma toplar.

Nemlendirme

Buharlı nemlendirme neredeyse dik yukarı, su püskürtmeli (buharlaşmalı) nemlendirme ise yaş termometre çizgisi boyunca sola yukarı hareket eder; bu yüzden hava soğur.

Karışım

İki havanın karışım noktası, iki noktayı birleştiren doğru üzerindedir ve debisi büyük olana yakındır. %30 dış havada, oda noktasından dış hava noktasına doğru doğru parçasının %30'u kadar ilerideki yerdir. 33 °C ve %60'ta 3.000 m³/h ile 26 °C ve %50'de 7.000 m³/h karıştırılırsa 28,1 °C ve %54,7 çıkar.

Karışım örneğini hesaplayıcıda açSabit yaş termometre yön çizgisini hesaplayıcıda açYoğuşma kontrolünü hesaplayıcıda aç

SHF ve açıölçer

Duyulur ısı oranı SHF = duyulur ÷ (duyulur + gizli). Odanın SHF değeri 0,8 ise üfleme havası, oda noktasından geçen "SHF 0,8 çizgisi" üzerinde olmalıdır; böylece duyulur ve gizli yükün ikisi birlikte karşılanır.

Elle çizimde, diyagramın sol üstündeki açıölçerin (yarım daire) merkezini 0,8 işaretine birleştirerek eğimi alın, sonra bu çizgiyi gönyelerle paralel kaydırıp oda noktasından geçirin. Üfleme noktası bu çizgi üzerinde yer alır.

SHF çizgisini hesaplayıcıda aç

Soğutma çizim sırası (adım adım)

Sınavlardaki diyagram soruları çoğunlukla bu sırayı izler. Örnek: dış hava 33 °C ve %60; oda 26 °C ve %50; %30 dış hava; oda duyulur 10 kW ve gizli 2,5 kW; üfleme sıcaklık farkı 10 K.

1. Dış hava noktası OA'yı (33 °C, %60) ve oda noktası RA'yı (26 °C, %50) işaretleyin.
2. OA ile RA'yı bir doğruyla birleştirin ve RA'dan OA'ya doğru %30 uzaklıktaki karışım noktası M'yi işaretleyin.
3. Açıölçerden SHF = 10 ÷ (10 + 2,5) = 0,8 değerini alın ve RA'dan geçen SHF çizgisini çizin.
4. Sıcaklık farkı 10 K ise SA, 26 − 10 = 16 °C dikey çizgisinin SHF çizgisiyle kesiştiği yerdir. Sıcaklık farkı yerine batarya çıkış bağıl nemi verilmişse (örneğin %90), o eğrinin SHF çizgisiyle kesiştiği yeri kullanın.
5. Üfleme debisi = oda duyulur ısısı ÷ (ρ × cp × Δt) ≈ 10 × 3.600 ÷ (1,2 × 1,006 × 10) ≈ 2.980 m³/h olur.
6. M ile SA'yı birleştiren çizgi soğutma bataryası prosesidir. Batarya yükü = kütlesel debi × (h_M − h_SA), alınan nem = kütlesel debi × (w_M − w_SA).

Bu örneği hesaplayıcının soğutma/ısıtma hesabında aç

Hesaplayıcının soğutma/ısıtma hesabı aynı girdilerle karışım noktasını, üfleme noktasını, batarya yükünü ve üfleme debisini verdiğinden elle çizim sonucunuzla sayıları hemen karşılaştırabilirsiniz. Isıtma, karışım, ısıtma (yatay), nemlendirme (buharda dikey, su püskürtmede yaş termometre çizgisi boyunca) sırasını izler ve aynı panelin ısıtma modunda hesaplanır.

Kaynaklar

• ASHRAE Handbook Fundamentals 2017 (SI), 1. bölüm Psychrometrics (hal denklemleri, prosesler, SHF)
• Şekildeki çizgiler ve noktalar, derleme sırasında bu sitenin hesap motoruyla (ASHRAE 2017 denklemleri, 101,325 kPa) çizilmiştir.