Sık sorulan sorular

Nemli havanın halini tek bir grafikte gösterir. Yatay eksen kuru termometre sıcaklığı, dikey eksen özgül nemdir (kuru havanın kilogramı başına gram su buharı). Üzerine bağıl nem, entalpi, yaş termometre sıcaklığı ve özgül hacim çizgileri çizilmiştir; bu yüzden herhangi iki değeri bilmek diğerlerinin hepsini okumaya yeter. Bu diyagram ASHRAE tipidir; Mollier i-x (h-x) diyagramında eksenler farklıdır ve entalpi eğik eksendir.

İklimlendirme (HVAC) tasarımında, soğutma bataryası ve nemlendirici seçiminde, bina ortamının denetiminde ve yoğuşma kontrolünde kullanılır.

(1) Kuru termometre sıcaklığı alttaki yatay eksenden dikey çizgilerle, (2) özgül nem sağdaki eksenden yatay çizgilerle, (3) bağıl nem sağa doğru yükselen kızıl kahverengi eğrilerle okunur (kalın siyah dış eğri %100, yani doyma eğrisidir), (4) entalpi doyma eğrisinin dışındaki ölçekten sağa doğru inen yeşil eğik çizgilerdir, (5) yaş termometre sıcaklığı entalpiye neredeyse paralel turkuaz kesikli çizgidir, (6) özgül hacim ise dik, gri-mor noktalı çizgidir.

Çiğ noktası, noktadan sola çizilen yatay çizginin doyma eğrisiyle kesiştiği sıcaklıktır. Bu hesaplayıcıda imleci gezdirdiğinizde tüm değerler imlecin yanındaki kartta görünür.

Kuru termometre sıcaklığı, bağıl nem, yaş termometre sıcaklığı, çiğ noktası, özgül nem, entalpi ve özgül hacim arasından birbirinden bağımsız herhangi iki değer yeterlidir (24 kombinasyon). Özgül nem ile çiğ noktası gibi aynı bilgiyi taşıyan çiftler ve doyma eğrisinin üstündeki haller (%100'ün üzerinde bağıl nem) reddedilir ve nedeni gösterilir.

Örnek: kuru termometre 30 °C ve yaş termometre 22 °C için bağıl nem %50,0, çiğ noktası 18,4 °C ve özgül nem 13,30 g/kg olur.

Kuru termometre sıcaklığı, sıradan bir termometreyle ölçülen havanın gerçek sıcaklığıdır.

Yaş termometre sıcaklığı, ıslak bir fitille sarılı ve üzerinden hava geçirilen termometreyle ölçülür. Su buharlaşırken ısı çektiği için kuru termometre sıcaklığından düşüktür. Hava ne kadar kuruysa fark o kadar büyür; doymuş havada (%100 bağıl nem) ikisi eşittir. Soğutma kulesi ve evaporatif soğutma performansı için önemli bir değerdir.

Bu hesaplayıcıdaki yaş termometre sıcaklığı, ASHRAE denklemlerindeki termodinamik yaş termometre sıcaklığıdır.

Bağıl nem (%), havadaki su buharı miktarının o sıcaklıkta havanın tutabileceği en fazla miktarın yüzde kaçı olduğunu gösterir. Su buharı miktarı aynı kalsa bile sıcaklık değişince bağıl nem değişir.

Özgül nem (g/kg kuru hava), 1 kg kuru havadaki su buharı kütlesidir; sıcaklıktan bağımsız olarak yalnızca su buharı miktarını gösterir (kesin adı nem oranıdır). Bazı kaynaklarda buna mutlak nem de denir; oysa kesin anlamda mutlak nem, 1 m³ havadaki su buharı kütlesidir (g/m³) ve farklı bir değerdir.

Örnek: 20 °C ve %50 havanın özgül nemi 7,26 g/kg, 30 °C ve %50 havanınki 13,31 g/kg'dır. Bağıl nem aynı olsa da su miktarı neredeyse iki katıdır.

Entalpi (kJ/kg kuru hava), 1 kg kuru hava ile içindeki su buharının taşıdığı ısı enerjisinin toplamıdır. Denklem h = 1,006 t + w (2501 + 1,86 t) biçimindedir; ilk terim kuru havanın duyulur ısısı, ikinci terim su buharının gizli ve duyulur ısısıdır.

Havayı ısıtmak veya soğutmak için gereken ısı "kütlesel debi × entalpi farkı" ile bulunur. Diyagramda sabit entalpi çizgileri sol üstten sağ alta inen eğik çizgilerdir.

Havayı nem miktarını değiştirmeden soğuttuğunuzda doyduğu ve su damlacıklarının oluşmaya başladığı sıcaklıktır.

Duvar, pencere, hava kanalı veya boru yüzey sıcaklığı çiğ noktasının altındaysa yoğuşma oluşur. Örnek: 25 °C ve %50 oda havasının çiğ noktası 13,9 °C'dir; bundan soğuk her yüzeyde su damlacıkları oluşur.

Diyagramda, noktadan sola çizilen yatay çizginin doyma eğrisiyle kesiştiği noktanın sıcaklığıdır.

Özgül hacim (m³/kg kuru hava), 1 kg kuru havanın su buharıyla birlikte kapladığı hacimdir; yoğunluk (kg/m³) ise 1 m³ nemli havanın (su buharı dahil) kütlesidir.

İkisi yaklaşık olarak birbirinin tersidir; kesin ilişki yoğunluk = (1 + w) / özgül hacim şeklindedir (w kg/kg cinsinden). Örnek: 25 °C ve %50'de özgül hacim 0,858 m³/kg, yoğunluk 1,177 kg/m³'tür.

Sıcaklık veya nem arttıkça yoğunluk azalır, özgül hacim artar. Hacimsel hava debisini (m³/h) kütlesel debiye çevirirken özgül hacim kullanılır; fan ve hava kanalı tasarımında önemlidir.

ASHRAE Handbook Fundamentals 2017, 1. bölümdeki denklemleri kullanır. Doyma buhar basıncı Hyland-Wexler denklemiyle bulunur; yaş termometre sıcaklığı ve çiğ noktası yaklaşık formülle değil iterasyonla çözülür.

Hesap motoru bu sitede geliştirilmiştir ve aynı ASHRAE denklemlerini uygulayan açık kaynaklı PsychroLib kütüphanesiyle otomatik olarak karşılaştırılır: sıcaklıklar 0,001 °C içinde, özgül nem, entalpi ve özgül hacim 1e-9 bağıl hata içinde uyuşur. Yalnızca yaş termometre sıcaklığı 0 °C civarında olan çok kuru havada, ASHRAE denklemlerindeki su/buz geçişi nedeniyle yaş termometre sıcaklığı biraz sapabilir.

101,325 kPa basınçta: özgül nem 9,88 g/kg, entalpi 50,3 kJ/kg, yaş termometre 17,9 °C, çiğ noktası 13,9 °C, özgül hacim 0,858 m³/kg, yoğunluk 1,177 kg/m³ ve su buharı kısmi basıncı 1.585 Pa'dır.

Toplam ısı = kuru hava kütlesel debisi × (çıkış entalpisi − giriş entalpisi); duyulur ısı = kütlesel debi × (1,006 + 1,86 × giriş özgül nemi) × sıcaklık farkı; gizli ısı = toplam − duyulur; yoğuşma suyu = kütlesel debi × özgül nem farkıdır.

Örnek: 33 °C/%60 havayı 26 °C/%50'ye soğutmak için 3.600 kg/h kuru hava ile toplam 29,25 kW, duyulur 7,29 kW, gizli 21,96 kW, duyulur ısı oranı 0,25 ve yoğuşma suyu 31,0 kg/h bulunur. Debi 10.000 m³/h (giriş hali esas) ise toplam 90,9 kW, yoğuşma suyu 96,4 kg/h olur.

Bu hesaplayıcıda iki noktayı çizgiyle bağlayıp hava debisini girmeniz yeterlidir.

Evet. Başlığın sağındaki "Basınç 101,325 kPa" öğesine tıklayın (telefonda menüdeki "Basınç") ve rakımı (m) veya atmosfer basıncını (kPa) girin. Bir alanı değiştirdiğinizde diğeri standart atmosfer denklemiyle (ASHRAE 1. bölüm, Denklem 3) hemen çevrilir; örneğin 800 m yaklaşık 92,08 kPa, 1.500 m yaklaşık 84,56 kPa eder.

Basıncı değiştirdiğinizde diyagramdaki tüm eğriler (doyma, bağıl nem, entalpi, yaş termometre, özgül hacim, entalpi ölçeği ve açıölçer) yeni basınca göre yeniden çizilir ve koyduğunuz noktalar girdiğiniz iki değerden yeniden hesaplanır. Aynı 26 °C ve %50 bağıl nemde bile basınç düştükçe özgül nem artar (84,56 kPa'da yaklaşık 12,6 g/kg). Proses kW değerleri, hesap adımları, dışa aktarma, yazdırma ve paylaşım bağlantıları da o basıncı kullanır. Aralık -500 ile 5.000 m (yaklaşık 54,02 ile 107,48 kPa) arasındadır; "Deniz seviyesi" düğmesi veya Ctrl+Z ile geri dönebilirsiniz.

İmleci diyagramın üzerinde gezdirdiğinizde o konumun kuru termometre sıcaklığı, bağıl nemi, özgül nemi, entalpisi, yaş termometre sıcaklığı ve çiğ noktası yanındaki kartta görünür. Tıklarsanız bir hal noktası oluşur ve sürükleyerek taşıyabilirsiniz.

Sağdaki hesaplayıcıda belirleyen iki değeri seçip sayıları yazarak noktayı tam olarak yerleştirebilirsiniz. İki noktayı bağlarsanız proses (soğutma, ısıtma, nemlendirme vb.) ve verilen hava debisi için kW değeri oluşur; "Karışım" ile de iki havanın karışım noktası elde edilir.

Telefonda dokunarak nokta ekleyin, uzun basarak nişan alıp değerleri okuyun.

Evet. Diyagramın üstündeki araç çubuğunda "Dışa aktar" ile nokta ve proses tablosunu CSV olarak, diyagramı PNG veya SVG görsel olarak alabilirsiniz; "Yazdır / PDF olarak kaydet" ise diyagramı ve tabloları A4 kâğıda yazdırır (yazdırma penceresinde "PDF olarak kaydet" seçin).

"Bağlantıyı kopyala", mevcut noktalarınızı ve proseslerinizi olduğu gibi açan bir adresi kopyalar; çalışmanız bu tarayıcıda otomatik olarak saklanır. Elle çizim için boş diyagramı PDF indirme sayfasından (https://psychart.kr/tr/download/) alabilirsiniz.

Evet. PDF indirme sayfasında (https://psychart.kr/tr/download/) standart renkli, açık tonlu (elle çizim için) ve siyah beyaz olmak üzere üç sürümü A4 ve A3 yatay olarak ücretsiz indirebilirsiniz.

Aralık kuru termometre -10 ile 50 °C, özgül nem 0 ile 30 g/kg, SI birimleri, 101,325 kPa basınçtır; ince bölmeler (kuru termometre 1 °C, özgül nem 0,5 g/kg, entalpi 1 kJ/kg) ve duyulur ısı oranı açıölçeri içerir. Yazdırırken ölçeği "Gerçek boyut" olarak seçin.

Evet, ücretsizdir ve üyelik gerektirmez; öğrenim, araştırma ve iş için kullanabilirsiniz.

Özellikler tablosundaki ve nokta listesindeki "Tabloyu kopyala" sekmeyle ayrılmış bir tablo kopyalar ve doğrudan Excel'e yapıştırılabilir. "Dışa aktar" > "Tablo CSV" ile dosya olarak da indirebilirsiniz.

Chrome, Edge, Safari ve Firefox'un güncel sürümlerinde çalışır. Telefon ve tabletlerde de dokunarak nokta ekleme, uzun basarak değer okuma ve nokta sürükleme kullanılabilir.

Çok sayıda nokta ve proses için bilgisayar ekranı daha rahattır. Koyu görünüm için sağ üstteki düğmeyi kullanın.