Veelgestelde vragen

Eén grafiek van de toestand van vochtige lucht. De horizontale as is de drogeboltemperatuur en de verticale as het vochtgehalte (gram waterdamp per kilogram droge lucht). Daarop staan lijnen van relatieve vochtigheid, enthalpie, natteboltemperatuur en soortelijk volume, zodat twee bekende waarden volstaan om alle andere af te lezen. In Nederland en Vlaanderen is het Mollierdiagram (h-x) gebruikelijker; dat toont dezelfde luchteigenschappen in een andere opmaak, met het vochtgehalte horizontaal en de enthalpie op een schuine as.

Het wordt gebruikt bij HVAC-ontwerp, de keuze van koelbatterijen en bevochtigers, klimaatbeheersing van gebouwen en condensatiecontroles.

(1) De drogebol wordt op de onderste as afgelezen langs verticale lijnen, (2) het vochtgehalte op de rechter as langs horizontale lijnen, (3) de relatieve vochtigheid volgt de roodbruine krommen die naar rechts oplopen (de vette zwarte buitenste kromme is 100%, verzadiging), (4) de enthalpie loopt in groen naar rechtsonder vanaf de schaal buiten de verzadigingskromme, (5) de natte bol is de blauwgroene stippellijn bijna evenwijdig aan de enthalpie, en (6) het soortelijk volume is de steile grijsviolette stippellijn.

Het dauwpunt ligt waar een horizontale lijn vanaf het punt naar links de verzadigingskromme snijdt. In deze calculator staan bij aanwijzen alle waarden in een kaart naast de cursor.

Elke twee onafhankelijke waarden uit drogebol, relatieve vochtigheid, natte bol, dauwpunt, vochtgehalte, enthalpie en soortelijk volume (24 combinaties). Paren die dezelfde informatie bevatten, zoals vochtgehalte en dauwpunt, en toestanden boven verzadiging (meer dan 100% RV) worden met de reden geweigerd.

Voorbeeld: 30 °C drogebol en 22 °C natte bol geven 50,0% RV, 18,4 °C dauwpunt en 13,30 g/kg vochtgehalte.

De drogeboltemperatuur is de werkelijke luchttemperatuur, gemeten met een gewone thermometer.

De natteboltemperatuur wordt gemeten met een thermometer met een nat doekje waarover lucht stroomt. Verdamping onttrekt warmte, dus de waarde ligt lager dan de drogebol. Hoe droger de lucht, hoe groter het verschil; bij verzadiging (100% RV) zijn ze gelijk. Dit is van belang voor koeltorens en verdampingskoeling.

Deze calculator geeft de thermodynamische natteboltemperatuur volgens de ASHRAE-vergelijkingen.

De relatieve vochtigheid (%) is de hoeveelheid waterdamp in de lucht als aandeel van het maximum dat de lucht bij die temperatuur kan bevatten. Bij dezelfde hoeveelheid damp verandert de RV als de temperatuur verandert.

Het vochtgehalte (x, g/kg droge lucht) is de massa waterdamp per kilogram droge lucht. Het beschrijft alleen de hoeveelheid damp, ongeacht de temperatuur. Sommige bronnen noemen dit "absolute vochtigheid", maar strikt genomen is absolute luchtvochtigheid de massa waterdamp per kubieke meter lucht (g/m³), een andere grootheid.

Voorbeeld: lucht van 20 °C en 50% heeft 7,26 g/kg, bij 30 °C en 50% is dat 13,31 g/kg. Dezelfde RV, bijna tweemaal zoveel water.

Enthalpie (kJ/kg droge lucht) is de warmte-inhoud van een kilogram droge lucht plus de waterdamp die erin zit: h = 1,006 t + x (2501 + 1,86 t). De eerste term is de voelbare warmte van de droge lucht, de tweede de latente en voelbare warmte van de damp.

De warmte die nodig is om lucht te verwarmen of te koelen is het massadebiet maal het enthalpieverschil. In het diagram lopen lijnen van constante enthalpie naar rechtsonder.

De temperatuur waarbij lucht, afgekoeld zonder verandering van het vochtgehalte, verzadigd raakt en begint te condenseren.

Als het oppervlak van een wand, raam, kanaal of leiding kouder is dan het dauwpunt, ontstaat condensatie. Voorbeeld: ruimtelucht van 25 °C en 50% heeft een dauwpunt van 13,9 °C, dus op elk oppervlak dat kouder is, slaat water neer.

In het diagram: vanaf het punt horizontaal naar links tot de verzadigingskromme.

Het soortelijk volume (m³/kg droge lucht) is het volume dat een kilogram droge lucht samen met de bijbehorende damp inneemt. De dichtheid (kg/m³) is de massa van een kubieke meter vochtige lucht, damp inbegrepen.

Ze zijn ongeveer elkaars omgekeerde, maar exact geldt: dichtheid = (1 + x) / soortelijk volume, met x in kg/kg. Voorbeeld: bij 25 °C en 50% is het soortelijk volume 0,858 m³/kg en de dichtheid 1,177 kg/m³.

Warmere of vochtigere lucht is lichter. Het soortelijk volume wordt gebruikt om een volumedebiet om te rekenen naar massadebiet, wat van belang is voor het ontwerp van ventilatoren en kanalen.

Hij gebruikt de vergelijkingen uit ASHRAE Handbook Fundamentals 2017, hoofdstuk 1: de verzadigingsdampdruk volgens Hyland-Wexler, terwijl natte bol en dauwpunt iteratief worden opgelost in plaats van benaderd.

De rekenkern is eigen werk en wordt automatisch gecontroleerd tegen PsychroLib, een open bibliotheek met dezelfde ASHRAE-vergelijkingen: temperaturen komen overeen binnen 0,001 °C en vochtgehalte, enthalpie en soortelijk volume binnen een relatieve afwijking van 1e-9. Bij zeer droge lucht met een natte bol rond 0 °C kan de natteboltemperatuur enigszins afwijken door de grens tussen water en ijs in de ASHRAE-vergelijkingen zelf.

Bij 101,325 kPa: vochtgehalte 9,88 g/kg, enthalpie 50,3 kJ/kg, natte bol 17,9 °C, dauwpunt 13,9 °C, soortelijk volume 0,858 m³/kg, dichtheid 1,177 kg/m³ en waterdampdruk 1.585 Pa.

Totaal = massadebiet droge lucht × (enthalpie uitgang − enthalpie ingang), voelbaar = massadebiet × (1,006 + 1,86 × vochtgehalte ingang) × temperatuurverschil, latent = totaal − voelbaar, condenswater = massadebiet × verschil in vochtgehalte.

Voorbeeld: lucht van 33 °C/60% koelen tot 26 °C/50% bij 3.600 kg/h droge lucht geeft 29,25 kW totaal, 7,29 kW voelbaar, 21,96 kW latent, VWF 0,25 en 31,0 kg/h condenswater. Bij 10.000 m³/h (ingangscondities) is het 90,9 kW en 96,4 kg/h.

Verbind in deze calculator twee punten en voer het luchtdebiet in.

Ja. Klik rechts in de kop op "Luchtdruk 101,325 kPa" (op een telefoon "Luchtdruk" in het menu) en voer een hoogte in m of een luchtdruk in kPa in. Wijziging van het ene veld rekent het andere direct om met de vergelijking voor de standaardatmosfeer (ASHRAE, hoofdstuk 1, vgl. 3); 800 m is bijvoorbeeld ongeveer 92,08 kPa en 1.500 m ongeveer 84,56 kPa.

Bij een andere luchtdruk worden alle krommen in het diagram opnieuw getekend (verzadiging, relatieve vochtigheid, enthalpie, natte bol, soortelijk volume, de enthalpieschaal en de hoekschaal) en worden de gezette punten opnieuw berekend uit de twee ingevoerde waarden. Bij dezelfde 26 °C en 50% RV geeft een lagere luchtdruk een hoger vochtgehalte (ongeveer 12,6 g/kg bij 84,56 kPa). Proces-kW, de uitgewerkte berekening, exports, afdrukken en deellinks gebruiken die luchtdruk. Het bereik is -500 tot 5.000 m (ongeveer 54,02 tot 107,48 kPa); met de knop Zeeniveau of Ctrl+Z is dit ongedaan te maken.

Beweeg de cursor over het diagram om drogebol, RV, vochtgehalte, enthalpie, natte bol en dauwpunt in een kaart ernaast te zien. Klik om een luchttoestand toe te voegen en sleep om die te verplaatsen.

Kies in het paneel twee bepalende waarden en typ getallen om een punt exact te plaatsen. Verbind twee punten voor een proces (koelen, verwarmen, bevochtigen enzovoort) met kW voor een opgegeven luchtdebiet, of gebruik "Mengen" voor de mengtoestand van twee luchtstromen.

Tik op een telefoon om een punt toe te voegen en houd lang ingedrukt om te richten en waarden af te lezen.

Ja. Gebruik "Exporteren" in de werkbalk boven het diagram: de punten- en procestabel als CSV, het diagram als PNG- of SVG-afbeelding, of "Afdrukken / Opslaan als PDF" voor diagram en tabellen op A4 (kies in het afdrukvenster "Opslaan als PDF").

"Link kopiëren" kopieert een adres dat de huidige punten en processen opent, en het werk wordt automatisch in deze browser bewaard. Een leeg diagram om met de hand in te tekenen staat op de pagina voor de PDF-download (https://psychart.kr/nl/download/).

Ja. De pagina voor de PDF-download (https://psychart.kr/nl/download/) heeft drie gratis versies: standaardkleur, licht (om met de hand in te tekenen) en zwart-wit, elk in A4 en A3 liggend.

Het bereik is drogebol -10 tot 50 °C en vochtgehalte 0 tot 30 g/kg, SI-eenheden, 101,325 kPa, met fijne streepjes (1 °C, 0,5 g/kg, 1 kJ/kg) en een VWF-hoekschaal. Druk af op "Werkelijke grootte".

Ja, het is gratis en zonder registratie, voor studie, onderzoek of werk.

"Tabel kopiëren" kopieert een met tabs gescheiden tabel die direct in Excel kan worden geplakt. Ook als bestand te downloaden: "Exporteren" > "Tabel CSV".

Actuele versies van Chrome, Edge, Safari en Firefox. Telefoons en tablets werken ook: tik om toe te voegen, houd lang ingedrukt om waarden af te lezen, sleep punten.

Een computerscherm is handiger bij veel punten en processen. Met de knop rechtsboven wordt de donkere modus ingeschakeld.