Psychrometrisch diagram online en calculator

psychart.kr is een gratis online psychrometrisch diagram voor HVAC-ingenieurs en technische studenten. Klik op het diagram of voer twee willekeurige waarden in voor drogeboltemperatuur, relatieve vochtigheid, vochtgehalte, enthalpie, natteboltemperatuur, dauwpunt, soortelijk volume, dichtheid en dampdruk. De berekeningen volgen ASHRAE Handbook Fundamentals 2017. In Nederland en Vlaanderen is het Mollierdiagram (h-x) gebruikelijker; dat toont dezelfde luchteigenschappen met het vochtgehalte horizontaal en de enthalpie op een schuine as.

Een psychrometrisch diagram lezen

  1. De horizontale as is de drogeboltemperatuur (°C) en de rechter verticale as is het vochtgehalte (g/kg droge lucht). Een punt wordt door deze twee vastgelegd en alle andere eigenschappen worden afgelezen aan de lijnen die erdoorheen lopen.
  2. De krommen die van linksonder naar rechtsboven oplopen zijn lijnen van constante relatieve vochtigheid, en de dikke kromme bovenaan is de verzadiging bij 100% RV. Het dauwpunt ligt waar een horizontale lijn vanaf het punt naar links de verzadigingskromme snijdt.
  3. De diagonalen die van linksboven naar rechtsonder aflopen zijn enthalpielijnen (kJ/kg droge lucht) en de bijna evenwijdige gestippelde lijnen zijn natteboltemperatuurlijnen. De steile stippellijnen zijn het soortelijk volume (m³/kg droge lucht).
  4. Processen: voelbaar verwarmen en koelen verlopen horizontaal, bevochtigen en ontvochtigen verticaal, en koelen met ontvochtigen in een batterij verloopt naar linksonder. Een mengtoestand ligt op de rechte lijn tussen twee punten, verdeeld volgens de verhouding van de luchtdebieten.
  5. Teken de VWF-lijn (voelbare-warmte-factor, SHF) door de ruimtetoestand met de helling van de hoekschaal linksboven. De toevoerluchttoestand moet op deze lijn liggen om zowel de voelbare als de latente ruimtelast te dekken.
  6. Oudere leerboeken gebruiken kcal/kg en kg/kg′: 1 kcal/kg = 4,1868 kJ/kg en 1 kg/kg′ = 1.000 g/kg droge lucht.

Meer over de zes lijnfamilies, processen, VWF en stappen om te tekenen

Belangrijkste eigenschappen

Drogeboltemperatuur (°C)
Luchttemperatuur van een gewone thermometer; de horizontale as van het diagram.
Natteboltemperatuur (°C)
Temperatuur van een thermometer met een nat doekje. Door verdampingskoeling ligt die lager dan de drogebol; in verzadigde lucht is ze gelijk aan de drogebol.
Dauwpunt (DP, °C)
Temperatuur waarbij waterdamp begint te condenseren als de lucht afkoelt bij gelijkblijvend vochtgehalte. Op oppervlakken die kouder zijn dan het dauwpunt ontstaat condens.
Relatieve vochtigheid (RV, %)
Aanwezige waterdamp als aandeel van het maximum dat de lucht bij die temperatuur kan bevatten (op basis van dampdruk).
Vochtgehalte (x, g/kg droge lucht)
Massa waterdamp per kg droge lucht. Verandert niet bij een temperatuurwijziging zolang er geen vocht bijkomt of verdwijnt.
Enthalpie (h, kJ/kg droge lucht)
Warmte-inhoud van 1 kg droge lucht met de bijbehorende waterdamp. Batterijvermogen = massadebiet × enthalpieverschil.
Soortelijk volume (v, m³/kg droge lucht)
Volume dat 1 kg droge lucht met de bijbehorende waterdamp inneemt. Nodig om een luchtdebiet in m³/h om te rekenen naar massadebiet.
Voelbare-warmte-factor (VWF, SHF)
Voelbaar aandeel van de totale warmte. De VWF van de ruimte bepaalt de helling van de lijn waarop de toevoerluchttoestand moet liggen.

Zo werkt het

  1. Klik op het diagram om een luchttoestand toe te voegen (A, B, C …). Bij aanwijzen staan de eigenschappen op de cursorpositie er direct naast.
  2. Kies in het paneel de twee bepalende waarden (bijvoorbeeld drogebol en RV) en typ getallen in. Het resultaat wordt tijdens het typen bijgewerkt en het punt verschuift in het diagram.
  3. Sleep punten om ze te verplaatsen, verwijder ze uit de puntenlijst en maak ongedaan met Ctrl+Z.
  4. Verbind twee punten (puntmenu "Verbinden vanaf hier" of Shift + slepen) om een proces te maken. Voer een luchtdebiet in voor totale, voelbare en latente kW en condenswater. Met "Mengen" ontstaat de mengtoestand van twee luchtstromen.
  5. Gebruik "Tabel kopiëren" om resultaten in Excel te plakken, of "Exporteren" voor CSV, afbeeldingen of afdrukken (PDF).

Vergelijkingen (ASHRAE 2017, SI)

Veelgestelde vragen

Wat is een psychrometrisch diagram?

Eén grafiek van de toestand van vochtige lucht. De horizontale as is de drogeboltemperatuur en de verticale as het vochtgehalte (gram waterdamp per kilogram droge lucht). Daarop staan lijnen van relatieve vochtigheid, enthalpie, natteboltemperatuur en soortelijk volume, zodat twee bekende waarden volstaan om alle andere af te lezen. In Nederland en Vlaanderen is het Mollierdiagram (h-x) gebruikelijker; dat toont dezelfde luchteigenschappen in een andere opmaak, met het vochtgehalte horizontaal en de enthalpie op een schuine as.

Het wordt gebruikt bij HVAC-ontwerp, de keuze van koelbatterijen en bevochtigers, klimaatbeheersing van gebouwen en condensatiecontroles.

Hoe lees ik een psychrometrisch diagram?

(1) De drogebol wordt op de onderste as afgelezen langs verticale lijnen, (2) het vochtgehalte op de rechter as langs horizontale lijnen, (3) de relatieve vochtigheid volgt de roodbruine krommen die naar rechts oplopen (de vette zwarte buitenste kromme is 100%, verzadiging), (4) de enthalpie loopt in groen naar rechtsonder vanaf de schaal buiten de verzadigingskromme, (5) de natte bol is de blauwgroene stippellijn bijna evenwijdig aan de enthalpie, en (6) het soortelijk volume is de steile grijsviolette stippellijn.

Het dauwpunt ligt waar een horizontale lijn vanaf het punt naar links de verzadigingskromme snijdt. In deze calculator staan bij aanwijzen alle waarden in een kaart naast de cursor.

Welke vergelijkingen gebruikt deze calculator? Hoe nauwkeurig is hij?

Hij gebruikt de vergelijkingen uit ASHRAE Handbook Fundamentals 2017, hoofdstuk 1: de verzadigingsdampdruk volgens Hyland-Wexler, terwijl natte bol en dauwpunt iteratief worden opgelost in plaats van benaderd.

De rekenkern is eigen werk en wordt automatisch gecontroleerd tegen PsychroLib, een open bibliotheek met dezelfde ASHRAE-vergelijkingen: temperaturen komen overeen binnen 0,001 °C en vochtgehalte, enthalpie en soortelijk volume binnen een relatieve afwijking van 1e-9. Bij zeer droge lucht met een natte bol rond 0 °C kan de natteboltemperatuur enigszins afwijken door de grens tussen water en ijs in de ASHRAE-vergelijkingen zelf.

Wat zijn de eigenschappen bij 25 °C drogebol en 50% RV?

Bij 101,325 kPa: vochtgehalte 9,88 g/kg, enthalpie 50,3 kJ/kg, natte bol 17,9 °C, dauwpunt 13,9 °C, soortelijk volume 0,858 m³/kg, dichtheid 1,177 kg/m³ en waterdampdruk 1.585 Pa.

Welke twee waarden leggen een luchttoestand vast?

Elke twee onafhankelijke waarden uit drogebol, relatieve vochtigheid, natte bol, dauwpunt, vochtgehalte, enthalpie en soortelijk volume (24 combinaties). Paren die dezelfde informatie bevatten, zoals vochtgehalte en dauwpunt, en toestanden boven verzadiging (meer dan 100% RV) worden met de reden geweigerd.

Voorbeeld: 30 °C drogebol en 22 °C natte bol geven 50,0% RV, 18,4 °C dauwpunt en 13,30 g/kg vochtgehalte.

Hoe worden het koelbatterijvermogen (kW) en het condenswater berekend?

Totaal = massadebiet droge lucht × (enthalpie uitgang − enthalpie ingang), voelbaar = massadebiet × (1,006 + 1,86 × vochtgehalte ingang) × temperatuurverschil, latent = totaal − voelbaar, condenswater = massadebiet × verschil in vochtgehalte.

Voorbeeld: lucht van 33 °C/60% koelen tot 26 °C/50% bij 3.600 kg/h droge lucht geeft 29,25 kW totaal, 7,29 kW voelbaar, 21,96 kW latent, VWF 0,25 en 31,0 kg/h condenswater. Bij 10.000 m³/h (ingangscondities) is het 90,9 kW en 96,4 kg/h.

Verbind in deze calculator twee punten en voer het luchtdebiet in.

Alle vragen bekijken

Vragen of ideeën? Gebruik "Feedback" bovenaan of het communityforum. Laatst bijgewerkt: 2026-10-12.