Máy tính VPD (lá và không khí) và thiếu hụt độ ẩm

Tính VPD (thâm hụt áp suất hơi) và thiếu hụt độ ẩm HD từ nhiệt độ không khí và độ ẩm tương đối hoặc điểm sương. Nhập chênh lệch nhiệt độ lá để có cả VPD lá. Bên dưới có bảng VPD nhiệt độ × RH.

VPD và thiếu hụt độ ẩm là gì

VPD (thâm hụt áp suất hơi) là hiệu giữa áp suất hơi lớn nhất mà không khí có thể chứa ở nhiệt độ đó (áp suất hơi bão hòa) và áp suất hơi thực có. Giá trị càng lớn, không khí hút ẩm càng mạnh và lá thoát hơi nước càng nhanh; càng nhỏ thì thoát hơi càng chậm. Đơn vị kPa: 1 kPa = 10 hPa = 10 mbar.

Thiếu hụt độ ẩm (HD) nói cùng điều đó bằng lượng nước: số gam hơi nước mà 1 m³ không khí còn chứa thêm được trước khi bão hòa (g/m³), hoặc theo kilôgam không khí khô (g/kg).

Chỉ độ ẩm tương đối không cho biết không khí khô đến mức nào. Cùng RH 70 %, VPD khoảng 0,70 kPa ở 20 °C nhưng khoảng 1,27 kPa ở 30 °C, gần gấp đôi.

Bảng VPD (nhiệt độ × độ ẩm tương đối)

VPD không khí, đơn vị kPa (lá bằng nhiệt độ không khí). Ô càng đậm thì VPD càng lớn (không khí khô hơn). Các mức nền là các khoảng hướng dẫn chung trong chú giải bên dưới; khoảng phù hợp khác nhau theo cây trồng và giai đoạn. Vuốt ngang nếu bảng rộng.

Các mức nền (VPD không khí, hướng dẫn chung)

< 0,4 kPaRất ẩm
0,4 ~ 0,8 kPaHơi ẩm
0,8 ~ 1,2 kPaTrung bình
1,2 ~ 1,6 kPaHơi khô
≥ 1,6 kPaRất khô

Khoảng thường được nêu trong tài liệu nhà kính Hàn Quốc: HD 3 đến 8 g/m³, VPD 0,5 đến 1,2 kPa.

Nhiệt độ	RH 40 %	RH 45 %	RH 50 %	RH 55 %	RH 60 %	RH 65 %	RH 70 %	RH 75 %	RH 80 %	RH 85 %	RH 90 %
15 °C	1,02	0,94	0,85	0,77	0,68	0,60	0,51	0,43	0,34	0,26	0,17
16 °C	1,09	1,00	0,91	0,82	0,73	0,64	0,55	0,45	0,36	0,27	0,18
17 °C	1,16	1,07	0,97	0,87	0,78	0,68	0,58	0,48	0,39	0,29	0,19
18 °C	1,24	1,14	1,03	0,93	0,83	0,72	0,62	0,52	0,41	0,31	0,21
19 °C	1,32	1,21	1,10	0,99	0,88	0,77	0,66	0,55	0,44	0,33	0,22
20 °C	1,40	1,29	1,17	1,05	0,94	0,82	0,70	0,58	0,47	0,35	0,23
21 °C	1,49	1,37	1,24	1,12	1,00	0,87	0,75	0,62	0,50	0,37	0,25
22 °C	1,59	1,45	1,32	1,19	1,06	0,93	0,79	0,66	0,53	0,40	0,26
23 °C	1,69	1,55	1,41	1,26	1,12	0,98	0,84	0,70	0,56	0,42	0,28
24 °C	1,79	1,64	1,49	1,34	1,19	1,04	0,90	0,75	0,60	0,45	0,30
25 °C	1,90	1,74	1,58	1,43	1,27	1,11	0,95	0,79	0,63	0,48	0,32
26 °C	2,02	1,85	1,68	1,51	1,35	1,18	1,01	0,84	0,67	0,50	0,34
27 °C	2,14	1,96	1,78	1,61	1,43	1,25	1,07	0,89	0,71	0,54	0,36
28 °C	2,27	2,08	1,89	1,70	1,51	1,32	1,13	0,95	0,76	0,57	0,38
29 °C	2,40	2,20	2,00	1,80	1,60	1,40	1,20	1,00	0,80	0,60	0,40
30 °C	2,55	2,34	2,12	1,91	1,70	1,49	1,27	1,06	0,85	0,64	0,42
31 °C	2,70	2,47	2,25	2,02	1,80	1,57	1,35	1,12	0,90	0,67	0,45
32 °C	2,86	2,62	2,38	2,14	1,90	1,67	1,43	1,19	0,95	0,71	0,48
33 °C	3,02	2,77	2,52	2,27	2,01	1,76	1,51	1,26	1,01	0,76	0,50
34 °C	3,19	2,93	2,66	2,40	2,13	1,86	1,60	1,33	1,06	0,80	0,53
35 °C	3,38	3,10	2,81	2,53	2,25	1,97	1,69	1,41	1,13	0,84	0,56

Câu hỏi thường gặp

VPD là gì?

Là hiệu giữa áp suất hơi bão hòa và áp suất hơi thực tế của không khí, đơn vị kPa. Ví dụ ở 25 °C áp suất bão hòa khoảng 3,17 kPa, nên với RH 50 % áp suất hơi thực là 1,58 kPa và VPD khoảng 1,58 kPa. Càng lớn thì không khí càng khô và cây thoát hơi nước càng nhanh.

Thiếu hụt độ ẩm (HD) khác VPD thế nào?

Cả hai cho biết không khí còn cách bão hòa bao xa. VPD là hiệu áp suất (kPa), HD là hiệu lượng hơi nước (g/m³ hoặc g/kg). Cùng một VPD sẽ cho HD khác nhau ở nhiệt độ khác, nên máy tính hiển thị cả hai. Ở 20 °C và RH 70 %, VPD khoảng 0,70 kPa và HD khoảng 5,2 g/m³.

Vì sao cần nhập nhiệt độ lá?

Điều quyết định thoát hơi nước là hiệu áp suất hơi giữa bên trong lá (coi là bão hòa ở nhiệt độ lá) và không khí bên ngoài, tức VPD lá. Thông thường lá hơi mát hơn không khí do thoát hơi nước, và có thể nóng hơn dưới nắng gắt. Nhập chênh lệch giữa nhiệt độ lá đo bằng nhiệt kế hồng ngoại và nhiệt độ không khí để có VPD lá. Nếu không biết, để 0.

Đổi đơn vị VPD giữa kPa, hPa và mbar thế nào?

1 kPa = 10 hPa = 10 mbar; 0,8 kPa là 8 hPa (8 mbar). 1 kPa khoảng 0,145 psi hoặc khoảng 0,295 inHg.

VPD phù hợp là bao nhiêu?

Tùy cây trồng và giai đoạn sinh trưởng. Một hướng dẫn chung phổ biến coi dưới 0,4 kPa là rất ẩm và trên 1,6 kPa là rất khô; tài liệu nhà kính Hàn Quốc thường nêu VPD 0,5 đến 1,2 kPa và HD 3 đến 8 g/m³ làm ví dụ. Dải màu và bảng trên trang này chỉ thể hiện hướng dẫn chung như vậy; hãy theo hướng dẫn canh tác cho từng loại cây.

Công thức và nguồn

Cùng công thức với bộ máy tính. Dưới 0,01 °C áp suất bão hòa dùng pt. 5 trên băng. p = áp suất, Pa.

Mục	Công thức	Giải thích · cơ sở
Áp suất hơi bão hòa	ln es = C8/T + C9 + C10·T + C11·T² + C12·T³ + C13·ln T	Hyland-Wexler, ASHRAE 2017 chương 1 pt. 6 (trên nước, từ 0,01 °C). T = t + 273,15 K
Áp suất hơi thực tế	ea = RH / 100 · es(t) = es(td)	Từ độ ẩm tương đối, hoặc áp suất bão hòa tại điểm sương
VPD không khí	VPD = es(t) − ea	Lá bằng nhiệt độ không khí
VPD lá	VPD_leaf = es(t + ΔT) − ea	Không khí trong lá được coi là bão hòa ở nhiệt độ lá. ΔT = lá − không khí
Độ ẩm tuyệt đối	ρv = W / v, W = 0,621945 · ea / (p − ea)	v = thể tích riêng (ASHRAE pt. 26). Khối lượng hơi trên thể tích không khí
Thiếu hụt độ ẩm	HD = ρv,s − ρv [g/m³], Ws − W [g/kg]	s = bão hòa ở cùng nhiệt độ và áp suất

Nguồn

ASHRAE Handbook Fundamentals 2017 (SI), chapter 1 Psychrometrics: eqs. 5 and 6 saturation pressure, eq. 20 humidity ratio, eq. 26 specific volume, definition of absolute humidity (water vapor density)
Hyland, R. W. and Wexler, A. (1983), Formulations for the thermodynamic properties of the saturated phases of H2O from 173,15 K to 473,15 K, ASHRAE Transactions 89(2A)
Ví dụ khoảng trong nhà kính Hàn Quốc (HD 3 đến 8 g/m³, VPD 0,5 đến 1,2 kPa), tiếng Hàn: SmartBizN, blog iocrops

Phép tính tiếp theo

Thứ tự thường gặp trong thiết kế HVAC: xác định các trạng thái không khí trên đồ thị, kiểm tra đọng sương, lấy lưu lượng gió cấp từ tải, chọn kích thước ống gió và ống nước, rồi tính cột áp bơm. Khi chạy thử, kiểm tra công suất dàn lạnh từ hai điểm đo ở đầu vào và đầu ra.

1Đồ thị không khí ẩmĐiểm trạng thái, hòa trộn, tải dàn lạnh kW
2Tính điểm sươngĐọng sương trên kính, tường, ống; chiều dày bảo ôn
3Máy tính VPDĐộ ẩm nhà kính theo VPD (kPa) và HD (g/m³)Trang này
4Tính tải lạnhNhiệt hiện, nhiệt ẩn, SHF, gió cấpTiếp theo
5Tính kích thước ống gióLưu lượng gió sang ống tròn và chữ nhật
6Tính tĩnh áp quạtTổn thất → tĩnh áp và công suất
7Tính kích thước ống nướcLưu lượng nước sang cỡ ống danh nghĩa
8Tính cột áp bơmTổn thất từng đoạn → tổng cột áp, công suất trục
9Tính kích thước ống hơiĐề xuất cỡ ống hơi theo vận tốc hoặc tổn thất áp suất
10Kích thước ống hồi nước ngưngĐề xuất cỡ ống sau bẫy theo vận tốc hơi tái bay hơi
11Bảng hơi nước bão hòaTra nhiệt độ bão hòa, ẩn nhiệt, entanpi theo áp suất hoặc nhiệt độ
12Tính công suất dàn lạnhHai điểm đo → công suất dàn lạnh kW
13Tính economizerCó lấy gió tươi không → tiết kiệm kW
14Quy đổi tấn lạnh sang kW · đơn vịRT, kW, kcal/h, m³/h (CMH), CFM, mmH₂O, Pa

Xem thêm

Cách đọc đồ thị không khí ẩm Sáu họ đường, quá trình, SHF, các bước dựng
Bài tập đồ thị không khí ẩm 12 bài dạng đề thi, chấm điểm, các bước vẽ
Ví dụ giải mẫu Tình huống thiết kế thực tế, giải từng bước (tiếng Anh)
Tính entanpi và độ chứa hơi Bầu khô + độ ẩm ra h, W, điểm sương
Quy đổi tấn lạnh sang kW Bảng RT, kcal/h, Btu/h
Quy đổi CMH sang CFM m³/h, m³/min, CFM, L/s, m³/s
Quy đổi mmH₂O sang Pa Áp suất tĩnh theo mmH₂O, inWG, kPa, psi

Cập nhật lần cuối 2026-11-01.